Azərbaycanda ən çox hansı Süni İntellektlər (Aİs) istifadə olunur?

Son bir neçə ildə "Süni İntellekt" ifadəsi Azərbaycanda sadəcə texnoloji xəbər başlıqlarında deyil, gündəlik söhbətlərimizdə, ofislərdə və universitet auditoriyalarında ən çox işlədilən ifadəyə çevrilib. Tələbələrdən tutmuş marketinq mütəxəssislərinə, proqramçılardan dövlət qulluqçularına qədər geniş bir kütlə işlərini asanlaşdırmaq üçün bu alətlərə üz tutur. Bəs qlobal bazarda minlərlə AI modeli olduğu halda, Azərbaycanda real istifadəçilər hansılarını seçirlər və niyə?

Bazar Liderləri və Populyarlıq Səbəbləri

Azərbaycanda keçirilən sorğular və rəqəmsal trafik analizləri göstərir ki, bazarda dominantlıq edən bir neçə əsas oyunçu var. İstifadəçilərin seçiminə təsir edən əsas amil isə Azərbaycan dili dəstəyinin keyfiyyəti və əlçatanlıqdır.

• ChatGPT (OpenAI): Şübhəsiz ki, siyahının başında ChatGPT gəlir. Xüsusilə GPT-4o modelinin təqdimatından sonra Azərbaycan dilindəki qrammatik və semantik dəqiqlik xeyli artdı. Yerli istifadəçilər ondan həm mətn yazmaq, həm də kodlaşdırma köməkçisi kimi gündəlik istifadə edirlər.
• Google Gemini: Android ekosisteminin geniş yayıldığı ölkəmizdə Gemini sürətlə populyarlaşır. Google xidmətləri (Docs, Gmail) ilə birbaşa inteqrasiya olunması və Azərbaycan dilini yaxşı anlaması onu ChatGPT-nin əsas rəqibinə çevirib.
• Midjourney və Canva AI: Vizual məzmun yaratmaq sahəsində bu iki alət liderdir. Sosial media marketinqinin (SMM) güclü olduğu Azərbaycanda dizaynerlər və SMM mütəxəssisləri Midjourney-dən yaradıcı vizuallar, Canva-nın AI alətlərindən isə sürətli postlar hazırlamaq üçün istifadə edirlər.
• Claude (Anthropic): Daha çox texniki sahədə çalışanlar və proqramçılar arasında populyardır. Təbii və axıcı dili, eləcə də böyük həcmli məlumatları emal etmə qabiliyyəti (context window) onu xüsusi bir seqment üçün əvəzolunmaz edir.

Yerli Sektorlarda İstifadə Dinamikası

AI modelləri sadəcə fərdi istifadə üçün deyil, müxtəlif sektorların iş prosesinə də dərindən nüfuz edib:

• Təhsil Sektoru: Tələbələr və müəllimlər araşdırma aparmaq, mürəkkəb mövzuları sadələşdirmək və dil öyrənmək üçün əsasən ChatGPT və Duolingo Max kimi alətlərdən istifadə edirlər.
• Bank və Fintek: Kapital Bank (Birbank), ABB və digər maliyyə qurumları müştəri xidmətlərində özlərinin AI əsaslı chatbotlarını tətbiq edirlər. Bu botlar qlobal modellərin API-ları üzərində qurulsa da, yerli müştəri davranışlarına uyğunlaşdırılıb.
• Media və Kopiraytinq: Xəbər portalları və reklam agentlikləri mətnlərin redaktəsi, başlıqların seçilməsi və SEO açar sözlərinin tapılması üçün süni intellektə müraciət edirlər.

İnkişaf Xronologiyası: Azərbaycanda AI Trendi

Ölkəmizdə süni intellektə marağın artmasını illər üzrə belə xarakterizə edə bilərik:

• 2023 (Tanışlıq İli): ChatGPT-nin kütləvi istifadəyə girməsi. İnsanlar ilk dəfə olaraq AI ilə Azərbaycan dilində "danışmağa" başladılar, lakin dil baryeri hələ hiss olunurdu.
• 2024 (Vizual İnqilab): Midjourney və DALL-E kimi alətlərin populyarlaşması. Sosial mediada AI ilə yaradılmış Novruz təbrikləri və ya "Gələcəyin Bakısı" tipli fotolar trend oldu.
• 2025 (İnteqrasiya və Agentlər): İstifadəçilər artıq sadə sual-cavabdan çıxaraq, işlərini avtomatlaşdıran AI Agentlərə və brauzerlərinə inteqrasiya olunmuş (məsələn, ChatGPT Atlas) həllərə keçid edirlər.

Yerli İstifadəçilər Nə Deyir?

Statistikalar göstərir ki, Azərbaycan istifadəçisi üçün AI seçimində ən vacib amil "sürət" və "dil dəstəyi"dir. Abunəlik qiymətlərinin baha olması (məsələn, ChatGPT Plus-ın 20$ olması) bir çox istifadəçini pulsuz versiyalara və ya daha ucuz alternativlərə yönəldir. Lakin, biznes mühitində peşəkar versiyaların istifadəsi getdikcə artmaqdadır.

Maraqlı bir trend də ondan ibarətdir ki, WhatsApp və Telegram üzərindən işləyən AI botları (məsələn, yerli startapların təqdim etdiyi həllər) mobil istifadəçilər arasında geniş yayılır, çünki VPN və ya əlavə qeydiyyat tələb etmirlər.

Azərbaycanda süni intellekt bazarı hələ doymayıb və sürətlə böyüyür. Hazırda ChatGPT lider olsa da, Google Gemini və yerli ehtiyaclara uyğunlaşdırılmış digər həllər rəqabəti qızışdırır. Gələcəkdə sadəcə qlobal nəhənglərin deyil, Azərbaycan dilinin incəliklərini tam anlayan yerli AI modellərinin də səhnəyə çıxması gözləniləndir.